Havalandırma periyodik kontrol; işyerindeki genel havalandırma, lokal emiş (davlumbaz, aspiratör) ve klima tesisatının projesine uygun çalışıp çalışmadığının yetkili bir makine mühendisi tarafından en geç yılda bir ölçülerek raporlanmasıdır. Fanınız dönüyor olabilir ama bu, ortama yeterli temiz hava geldiği anlamına gelmez. Tıkanmış bir filtre veya gevşemiş bir kayış debiyi yarıya düşürebilir. Bu rehberde yönetmelikteki zorunluluğu, kontrolü kimin yapabileceğini, sahada hangi ölçümlerin alındığını, kontrol formundaki maddeleri ve projesi olmayan tesisatlarda ne yapılacağını bulacaksınız. Near Mühendislik’te bu kontrolleri EKİPNET kayıtlı kendi makine mühendisimiz yapıyor.
🌀 Havalandırma raporunuzun süresi doldu mu? Tesis adresinizi, fan veya klima santrali sayınızı ve varsa projenizi gönderin, hızlı teklif hazırlayalım.
📞 0536 728 36 89 · ☎ 0262 502 53 02 · 💬 WhatsApp · ✉ info@nearmuhendislik.com
Bu yazıda neler var?
- Zorunlu mu, ne sıklıkla yapılır?
- Kontrolü kim yapabilir?
- Sahada yapılan ölçümler: hava hızı, debi, yakalama hızı
- Kontrol formunda bakılan 10 madde
- Projesi olmayan tesisatlarda ne yapılır?
- Teklif için gönderilecek bilgiler ve sık sorulan sorular
Havalandırma Periyodik Kontrol Zorunlu mu, Süresi Ne Kadar?
Evet, zorunludur. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin Ek-III’ündeki Tablo-3, havalandırma ve klima tesisatını periyodik kontrole tabi tesisatlar arasında sayar:
| Tesisat | Azami süre | Kontrol kriteri |
|---|---|---|
| Havalandırma ve klima tesisatı | 1 Yıl | Projede belirtilen kriterlere uygun olup olmadığının belirlenmesi |
| Yangın tesisatı, hortumlar, motopomplar | Standartta süre yoksa 1 Yıl | Proje ve ilgili standartlar |
Yönetmelik ayrıca kontrolün sadece yılda bir değil, şu durumlarda da yapılmasını ister: tesisat ilk kurulduğunda ve kullanılmadan önce, önemli bakım ve onarımdan sonra, sistemde değişiklik yapıldığında (yeni fan, yeni kanal hattı, yeni davlumbaz). Yönetmeliğin tam metni: İş Ekipmanları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr).
Raporla ilgili 2026’da bilmeniz gerekenler
- İSG-KATİP sözleşmesi şart: 23 Aralık 2025 tarihli değişiklikten sonra işveren ile kontrolü yapacak yetkili kişi arasında en geç 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme onaylanmalıdır. Sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir.
- EKİPNET numarası: Raporda kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarası bulunmalıdır.
- Ceza: Periyodik kontrolün yaptırılmaması denetimde idari para cezasına (güncel tutarlar 33.326 – 99.978 TL aralığında) yol açar.
Fabrikalar, hastaneler ve kamu binaları için
Kaynak, boya, taşlama, kimyasal ve gıda üretimi yapılan fabrikalarda lokal emiş sistemleri çalışan sağlığı için en önemli korumadır. Hastanelerin genel alanları, okullar, belediye binaları, otoparklar ve yemekhane mutfakları da bu kapsamdadır. Kamu kurumlarına verdiğimiz tekliflerde kontrol edilecek fan, santral ve davlumbaz sayısını kalem kalem yazıyoruz. Aynı ziyarette yangın tesisatı ve basınçlı kapları da kontrol edebiliyoruz.
Not: Ameliyathane ve temiz oda validasyonu (partikül sayımı, ISO 14644) ayrı bir hizmettir ve bu rehberin konusu değildir.
Havalandırma Tesisatını Kim Kontrol Edebilir?
Yönetmeliğin Ek-III 2.3.3 maddesine göre havalandırma ve klima tesisatının periyodik kontrolünü yetkili olan şu kişiler yapabilir:
- Makine mühendisleri
- Metalürji ve malzeme mühendisleri
- Mekatronik mühendisleri
- İmalat mühendisleri
- Makine ve metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler
- Makine tekniker ve yüksek teknikerleri
Havalandırma periyodik kontrolü için akredite kuruluş şartı yoktur. Bakanlığa kayıtlı (EKİPNET) yetkili kişi kontrolü yapıp raporu düzenleyebilir. Near Mühendislik’te kontrolleri kendi makine mühendisimiz yapar, taşeron kullanmayız.
Sahada Hangi Ölçümler Yapılır?
Havalandırma periyodik kontrolünün özü, “fan çalışıyor mu?” sorusu değil, “projede yazan hava miktarı gerçekten geliyor mu?” sorusudur. Bunun için sahada şu ölçümler alınır:
| Ölçüm | Nasıl yapılır? | Neyle karşılaştırılır? |
|---|---|---|
| Hava hızı | Menfez, ızgara ve kanal kesitinde kalibreli anemometre ile birden çok noktadan | Projedeki tasarım değerleri |
| Hava debisi | Q = A × V (kesit alanı × ortalama hız) ile hesaplanır | Projedeki m³/h değerleri ve fan kataloğu |
| Yakalama hızı | Davlumbaz ağzında ve kirletici kaynağın yanında ölçülür | Kirleticiyi ortama yaymadan çekecek hız |
| Fark basınç | Filtre öncesi ve sonrası manometre ile | Filtre üreticisinin değiştirme sınırı |
| Sıcaklık ve nem | Çalışma alanında | Proje ve yapılan işin gereği |
Davlumbaz ile kirletici kaynak arasındaki mesafe iki katına çıktığında aynı emişi sağlamak için gereken hava miktarı çok daha fazla artar. Bu yüzden kontrolde davlumbazların yeri de değerlendirilir. Kaynak, taşlama ve boya alanlarında en sık gördüğümüz sorun, davlumbazın kaynaktan uzakta kalmasıdır.
Havalandırma Periyodik Kontrol Formu: Bakılan 10 Madde
Havalandırma tesisatı kontrol formu ve raporunda her fan, santral ve davlumbaz için şu maddeler yer alır:
- Proje: Onaylı tesisat projesi var mı? Mevcut tesisat projeye uygun mu?
- Fan ve motor: Etiket bilgileri, dönüş yönü, titreşim, rulman sesi, koruyucu kapaklar.
- Kayış ve kasnak: Gerginlik, aşınma, kasnak hizası.
- Filtreler: Kirlilik, fark basınç, yırtık veya bypass.
- Kanallar: Kaçak, ezik, korozyon, gevşek bağlantı, askı elemanları, izolasyon.
- Damperler ve menfezler: Çalışıyor mu, ayarlı mı, kapalı unutulmuş menfez var mı?
- Debi ölçümleri: Her ölçüm noktasında hız ve debi, proje değerleriyle karşılaştırma.
- Lokal emiş: Davlumbazların yeri, yakalama hızı, esnek kolların durumu.
- Taze hava ve egzoz ağızları: Taze hava girişi egzoz çıkışına yakın mı? Ağızlarda tıkanma var mı?
- Bakım kayıtları: Filtre değişim ve bakım kayıtları tutuluyor mu?
Raporda her ekipman için “uygun” veya “uygun değil” sonucu yazılır. Uygun olmayan maddelerde ne yapılması gerektiği açıkça belirtilir. Kontrolde uygun bulunmayan ekipman, eksiklikleri giderilip yeniden kontrol edilene kadar kullanılmamalıdır.
Projesi Olmayan Tesisatlarda Ne Yapılır?
Bu, havalandırma periyodik kontrol sırasında en sık karşılaştığımız durumdur. Yönetmeliğin Ek-III 2.3.6 maddesi açıktır: havalandırma ve klima tesisatının kontrolünde tesisat projesi aranır. Projesi olmayan tesisatlar için işveren, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve ilgili standartlara uygun proje yaptırmak zorundadır.
Eski fabrikalarda, sonradan eklenen aspiratörlerde ve kiralık binalarda proje çoğu zaman bulunmaz. Bu durumda kontrol günü mevcut sistemin fan, kanal ve davlumbaz bilgilerini kayıt altına alıyor, ölçümleri yapıyor ve proje eksikliğini raporda açıkça belirtiyoruz. Böylece proje hazırlanırken elinizde gerçek saha verisi olur.
Kontrolde En Sık Çıkan Sorunlar ve Çözümleri
- Debi düşük: Genellikle tıkalı filtre, gevşek kayış veya kapalı unutulmuş damper. Çoğu zaman bakım ile düzelir.
- Davlumbaz kaynaktan uzak: Davlumbaz kaynağa yaklaştırılır veya esnek emiş kolu eklenir.
- Kanal kaçağı ve ezik kanal: Hasarlı kanal parçası değiştirilir, bağlantılar sızdırmaz hale getirilir.
- Fan titreşimi: Rulman, kasnak hizası ve kanat dengesi kontrol edilir.
- Taze hava girişi egzoza yakın: Kirli hava geri emilir. Giriş veya çıkış ağzının yeri değiştirilir.
Fan, motor, kasnak ve kanal tamiri gibi mekanik işler için bakım onarım hizmetimiz ve mekanik tesisat hizmetimiz sayfalarına bakabilirsiniz. Kontrol sonrası düzeltmeler tamamlanınca takip kontrolü yapılır.
Kocaeli’de Havalandırma Periyodik Kontrol: Near Mühendislik
Near Mühendislik, periyodik kontrolleri EKİPNET kayıtlı kendi makine mühendisiyle yapan, kendi atölyesi olan bir mühendislik firmasıdır. Ford Otosan, Motherson ve Enpay gibi sanayi firmalarıyla çalıştık. Yalova Devlet Hastanesi de referanslarımız arasında. Süreç 5 adımda ilerler:
- Bilgi ve teklif: Tesis adresi, fan, santral ve davlumbaz sayısı alınır, teklif verilir.
- İSG-KATİP sözleşmesi: Kontrolden en az 1 gün önce sözleşme sistem üzerinden onaylanır.
- Saha kontrolü: Üretimi durdurmadan, sistemler çalışırken gözle kontrol ve ölçüm yapılır.
- Rapor: Ölçüm sonuçları proje değerleriyle karşılaştırılır, uygunsuzluklar ekipman bazında yazılır.
- Düzeltme ve takip: İsterseniz mekanik düzeltmeleri de yapıyor, ardından takip kontrolüne geliyoruz.
Gebze, Dilovası, Çayırova, İzmit, Körfez, Kartepe, Gölcük ve Başiskele başta olmak üzere Sakarya, Yalova, Düzce, Bursa ve İstanbul’a hizmet veriyoruz. İlgili sayfalar: periyodik kontrol hizmetleri · yangın tesisatı periyodik kontrol · periyodik kontrol fiyatları 2026 · hangi ekipman hangi sürede kontrol edilir?
Teklif İçin Hangi Bilgileri Göndermelisiniz?
Havalandırma periyodik kontrol fiyatı, kontrol edilecek ekipman sayısına ve tesisin büyüklüğüne göre belirlenir. Şu bilgiler yeterlidir:
- Tesisin adresi ve kapalı alanı (m²)
- Genel havalandırma fanı ve aspiratör sayısı
- Klima santrali sayısı (varsa)
- Lokal emiş noktası, davlumbaz ve kaynak emiş kolu sayısı
- Tesisat projesi (varsa) ve bir önceki kontrol raporu
- Aynı ziyarette kontrol ettirmek istediğiniz yangın tesisatı, kompresör ve kaldırma ekipmanları
Havalandırma tesisatınız için hızlı teklif alın
Fabrikalar, hastaneler, okullar ve kamu binaları için Kocaeli’den tüm Türkiye’ye.
📞 0536 728 36 89 · 💬 WhatsApp · ☎ 0262 502 53 02
Havalandırma Periyodik Kontrol Hakkında Sık Sorulan Sorular
Havalandırma periyodik kontrol ne sıklıkla yapılır?
Yönetmeliğin Tablo-3’üne göre havalandırma ve klima tesisatı en geç yılda bir kontrol edilir. İlk kurulumdan, önemli onarımdan ve sistem değişikliğinden sonra da kontrol gerekir.
Kontrol için üretimi durdurmak gerekir mi?
Hayır. Ölçümler sistem çalışırken yapılır. Sadece fan ve kayış kontrolü için kısa süreli duruş gerekebilir, bu da önceden planlanır.
Projemiz yok, yine de kontrol yaptırabilir miyiz?
Kontrol yapılabilir ve ölçümler alınır. Ancak yönetmelik proje istediği için proje eksikliği raporda uygunsuzluk olarak yazılır. Proje hazırlatmanız gerekir.
Klimalar da bu kontrolün içinde mi?
Yönetmelik “havalandırma ve klima tesisatı” der. Merkezi klima santralleri ve kanallı sistemler kontrol kapsamındadır. Tek tek split klimalar için işletmenin risk değerlendirmesine göre karar verilir.
Rapor ne kadar süre geçerlidir?
Kontrol tarihinden itibaren en fazla 1 yıl. Bu süre içinde sistemde değişiklik yapılırsa yeni kontrol gerekir.
Kocaeli dışına geliyor musunuz?
Evet. Gebze, Dilovası, Sakarya, Yalova, Düzce, Bursa ve İstanbul’a düzenli olarak, Türkiye geneline ise planlı olarak hizmet veriyoruz.
